- info@komotiniafou.gr
Menu
Ιστορία της Κομοτηνής
ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ
Υπάρχουν κάποια στοιχεία για ύπαρξη της πόλης από την ύστερη αρχαιότητα, πιθανώς από τον 5ο αι. π.Χ και εικάζεται ότι μπορεί να πήρε το όνομα της από την Κομοτηνή , την κόρη του φημισμένου αρχαίου ζωγράφου Παρρασίου.
Στοιχεία όμως για την ύπαρξη της πόλης με αρχαιολογικά ευρήματα έχουμε μόνο από τον 2ο αι μ.Χ και επεκτείνονται και μέχρι τον 4ο αι. μ.Χ
Κατά την Ρωμαϊκή εποχή ήταν ένα από τα πολλά φρούρια που υπήρχαν κατά μήκος της Εγνατίας Οδού (Via Egnatia), τον περίφημο ρωμαϊκό δρόμο που ένωνε την Ρώμη με την Κωνσταντινούπολη και αποτελούσε κόμβο για το πέρασμα προς τον Βορρά μέσω της Νυμφαίας.
Δίπλα της ακριβώς ανθούσε η πόλη Μαξιμιανούπολη (η παλαιότερη θρακική Πορσούλις ή Παισούλαι, η οποία μετονομάστηκε σε Μοσυνούπολη τον 8ο-9ο αιώνα.)
ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ
Κατά την Βυζαντινή περίοδο ανήκε στο Θέμα Μακεδονία και κατά τον 9ο αι. στο καινούργιο Θέμα Βολερού. Τα μέχρι σήμερα σωζόμενα τείχη μέσα στην πόλη έγιναν από τον Θεοδόσιο Α΄ τον 4ο αι μ.Χ.
Το 1207 μετά την επιδρομή του Iβάν Α’, τσάρου της Βουλγαρίας, το φρούριο έγινε το καταφύγιο των προσφύγων από τα γύρω φρούρια που καταστράφηκαν και των κατοίκων της πόλης Μοσυνούπολης, μετατρέποντας το έτσι σε σημαντικό αστικό κέντρο της περιοχής.
Το 1331 ο Ιωάννης ΣΤ΄ Καντακουζηνός την αναφέρει ως Κουμουτζηνά ενώ το 1341 ο ιστορικός Νικηφόρος Γρηγοράς την αναφέρει με το σημερινό της όνομα Κομοτηνή.
ΟΘΩΜΑΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ
Την πόλη κατακτάει το 1363 ο Γαζή Εβρενός Μπέη και την κάνει έδρα του.
Με την οθωμανική κατάκτηση η Κομοτηνή περνάει στο βιλαέτι της Αδριανουπόλεως .
Ο Γαζή Εβρενός Μπέη έχτισε τέμενος, χαμάμ, μαγαζιά αλλά ιστορικό και διασημότερο παραμένει ως και σήμερα το Ιμαρέτ (Πτωχοκομείο), το παλαιότερο οθωμανικό κτίσμα στην Θράκη με βυζαντινή τεχνική.
Από τον 16ο αιώνα σχηματίζεται στην πόλη εβραϊκή κοινότητα, η οποία αποτελούνταν από Σεφαραδίτες Εβραίους που ασχολούνταν με το εμπόριο υφασμάτων, μεταξιού και μαλλιού.
Η πόλη ήταν πλέον εμπορικό κέντρο και μέσω του περάσματος της Νυμφαίας στην οροσειρά της Ροδόπης υπήρχε εμπορική σύνδεση με τη Φιλιππούπολη.
Κατά την Επανάσταση του 1821, σπουδαία ήταν η προσφορά των Κομοτηναίων με κυριότερους αγωνιστές, τον μετέπειτα μητροπολίτη Ιωαννίκιο, τον Αγγελή Κίρζαλη, τον λοχαγό Σταύρο Κομπένο, μέλη της Φιλικής Εταιρείας.
Στα μέσα του 18ου αιώνα εμφανίστηκαν στην πόλη Αρμένιοι κάτοικοι
Αργότερα, στα μέσα του 19ου αιώνα εγκαταστάθηκαν στην πόλη πολλοί Εβραίοι μετανάστες από την Αδριανούπολη και την Θεσσαλονίκη, άνθρωποι που ασχολούντο με το χονδρεμπόριο καπνών και σιτηρών και με τραπεζικές εργασίες. Η κοινότητα των Εβραίων βρισκόταν ανάμεσα στα τείχη του βυζαντινού Φρουρίου και η συνοικία ονομαζόταν Εβραγιά.
Η συνοικία περιελάμβανε και την εβραϊκή συναγωγή με το όνομα Μπεθ Ελ, η οποία χτίστηκε την ίδια περίοδο και λειτουργούσε μέχρι την έναρξη της Κατοχής. Η εβραϊκή συνοικία αναπτύχθηκε μετά το 1896 και εκτός του φρουρίου, κατά μήκος της οδού Μακαβαίων (σημερινή Καραολή), όπου βρισκόταν και το εβραϊκό σχολείο και η εβραϊκή λέσχη.
ΓΚΙΟΥΜΟΥΛΤΖΙΝΑ
Το 1867 ιδρύθηκε το σαντζάκιο της Γκιουλμουτζίνας με έδρα την Κομοτηνή. Η πόλη αναπτύσσεται οικονομικά λόγω της επεξεργασίας και του εμπορίου καπνού. Εκείνη την περίοδο χτίστηκαν πολλά από τα αρχοντικά που κοσμούν σήμερα τους δρόμους της, όπως αυτά του Στάλιου, του Μαλλιόπουλου και του Πεΐδη.
Το 1880 λειτουργούσαν στην πόλη Παρθεναγωγείο και Αστική Σχολή Αρρένων, το λεγόμενο «Σχολαρχείο». Το 1885 ιδρύθηκε ο πολιτιστικός σύλλογος «Ομόνοια» ο οποίος ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα στην τοπική πνευματική ζωή, διοργανώνοντας θεατρικές παραστάσεις και συναυλίες.
Εκείνη την περίοδο αναδείχθηκαν μεγάλοι ευεργέτες, όπως μεταξύ άλλων ο Νέστωρ Τσανακλής, που με δωρεά του ανεγέρθηκε η Τσανάκλειος Σχολή και ο Δημήτριος Σίντος.
ΒΑΛΚΑΝΙΚΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ
Η μακρόχρονη περίοδος της Τουρκοκρατίας η οποία κράτησε 549 έτη, έληξε κατά τον Α΄Βαλκανικό Πόλεμο, τον Οκτώβριο του 1912, οπότε η πόλη πέρασε στην κατοχή των Βουλγάρων.
Οι Βούλγαροι σχεδόν αμέσως εξαπέλυσαν διωγμούς κατά Ελλήνων, Πομάκων και Τούρκων. Οι διωγμοί αυτοί προκάλεσαν εθνολογική αλλοίωση στην πόλη.
Κατά τον Β’Βαλκανικό Πόλεμο, στις 14 Ιουλίου του 1913, απελευθερώθηκε από την VIIΙ μεραρχία του ελληνικού στρατού, ωστόσο στις 10 Αυγούστου του ίδιου έτους παραχωρήθηκε εκ νέου στη Βουλγαρία με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου.
Α’ & Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ
Στις 31 Αυγούστου του 1913 το κίνημα των Πομάκων, με τη συνδρομή των ντόπιων Τούρκων και την υποστήριξη των Ελλήνων, εγκαθίδρυσε τη Αυτόνομη Κυβέρνηση Δυτικής Θράκης με έδρα την πόλη. Ο πληθυσμός του κρατιδίου ήταν 500.000 εκ των οποίων οι 250.000 ήταν Έλληνες.
Το ανεξάρτητο αυτό κρατίδιο καταλύθηκε μετά από δύο μήνες στις 25 Οκτωβρίου του 1913 και η Κομοτηνή πέρασε πάλι υπό βουλγαρική κατοχή.
Μετά τη λήξη του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου, τον Αύγουστο του 1919 η πόλη καταλήφθηκε από γαλλικά στρατεύματα και ετέθη υπό το καθεστώς της Διασυμμαχικής Θράκης, με έδρα του ανεξάρτητου κρατιδίου την ίδια την πόλη και διοικητή τον Γάλλο στρατηγό Charles Antoine Charpy.
Ο Ελληνισμός της Κομοτηνής υπέστη ολοκληρωτική καταστροφή κατά τη Βουλγαρική κατοχή την περίοδο 1913-1920, όταν σχεδόν όλοι οι Έλληνες εγκατέλειψαν την πόλη και πολλοί μουσουλμάνοι προσέφυγαν στην Κωνσταντινούπολη.
Την 14η Μαΐου 1920 ενώθηκε με την Ελλάδα κατόπιν διπλωματικής νίκης του πρωθυπουργού Ελευθέριου Βενιζέλου και του στενού συνεργάτη του, Χαρίσιου Βαμβακά.
Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και την ανταλλαγή πληθυσμών σύμφωνα με την συνθήκη της Λωζάνης το 1923, πολλοί Έλληνες πρόσφυγες, εγκαταστάθηκαν στην περιοχή, οι οποίοι προέρχονταν από την Ανατολική Θράκη, Ανατολική Ρωμυλία, Ιωνία, Καππαδοκία, Βιθυνία και Πόντο.
Ο μουσουλμανικός πληθυσμός της Θράκης εξαιρέθηκε από την ανταλλαγή πληθυσμών με την Τουρκία .
Με τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο η Κομοτηνή γνωρίζει για τέταρτη φορά την βουλγαρική κατοχή.
Η εβραϊκή κοινότητα της πόλης εξοντώθηκε σε αυτή την περίοδο όταν στις 4 Μαρτίου 1943, οι Βούλγαροι σύμμαχοι των Ναζί, συνέλαβαν 863 Εβραίους και μεταφέρθηκαν στο στρατόπεδο εξόντωσης Τρεμπλίνκα. Επέζησαν του Ολοκαυτώματος μόνον οκτώ άτομα.
ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ
Το 1937 μετά από δωρεά του ευεργέτη Κωνσταντίνου Σισμάνογλου ξεκινάει την λειτουργία του το Γενικό Νοσοκομείο Σισμανόγλειο που εξυπηρετεί ως σήμερα τους κατοίκους
Τη δεκαετία του 1990 εγκαταστάθηκαν σε αυτή και παλιννοστούντες ομογενείς από χώρες της πρώην ΕΣΣΔ, κυρίως από Γεωργία, Αρμενία, Ρωσία, Ουκρανία και Καζακστάν.
Το 1973 ιδρύθηκε με έδρα την Κομοτηνή το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης που ονομάστηκε προς τιμή του αρχαίου Έλληνα φυσικού φιλοσόφου Δημόκριτου, ο οποίος καταγόταν από τα Άβδηρα της Θράκης.
Στο παρελθόν, ο ποταμός Μπουκλουτζάς, παραπόταμος του ποταμού Βοζβόζη που πηγάζει από το Παπίκιο όρος και χύνεται στην Ισμαρίδα λίμνη, διέσχιζε την πόλη χωρίζοντας την σε δύο μέρη.
Τη δεκαετία του 1970, ύστερα από επανειλημμένες πλημμύρες, η κοίτη του ποταμού άλλαξε και η παλιά κοίτη μετατράπηκε σε μια από τις κύριες οδικές αρτηρίες, την οδό Ορφέως.
Η Κομοτηνή παραμένει ακόμα μια πόλη πολυπολιτισμική με έντονο τον χαρακτήρα της φοιτητούπολης .
